Cookie Deze website serveert cookies voor advertenties. Ga alleen door als u dit goed vindt.   |   Balk inklappen   |   Meer informatie

Wet DBA en modelovereenkomsten

Wat is de Wet DBA?

De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (DBA) regelt de arbeidsrelatie tussen zzp'er en opdrachtgever. Deze wet kent modelovereenkomsten als middel om die relatie vast te leggen. Een modelovereenkomst moet door de belastingdienst worden goedgekeurd. Er zijn verschillende typen modelovereenkomsten. De bedoeling is dat deze modelovereenkomsten vooraf duidelijkheid bieden zodat achteraf geen premies of loonheffingen hoeven te worden betaald als blijkt dat een opdrachtnemer feitelijk een zelfde arbeidsrelatie had als een normale werknemer.
Kijk in dit verband ook naar het begrip fictieve dienstbetrekking.
Een modelovereenkomst is niet verplicht, hij is alleen nodig om onduidelijkheden te voorkomen.

Helaas bieden modelovereenkomsten geen definitieve zekerheid. Anders dan bij de VAR is er geen sprake van vrijwaring voor de opdrachtgever. Als de Belastingdienst achteraf constateert dat er feitelijk sprake was van een dienstverband, kan ze alsnog premies of loonheffingen bij de opdrachtgever incasseren. Een werkgever kan zich indekken tegen dit scenario door: geen zzp'ers in te huren en/of boetes en naheffingen te verhalen op de opdrachtnemer.

Doel Wet DBA

Het doel van de wet was om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Opdrachtgevers hebben een belang bij goede afspraken over de arbeidsrelatie; bij de VAR-verklaring droeg de zzp'er vaak de gevolgen als de Belastingdienst een dienstverband constateerde. Het gevolg van de wet DBA is dat opdrachtgevers zich indekken tegen risico's door minder zzp'ers aan te nemen of contractueel vast te leggen dat boetes en naheffingen verhaalbaar zijn op de opdrachtnemers (in de modelovereenkomst).

Waar gaat het om: loondienst ja/nee

Een werkgever moet loonbelastingen en premies volksverzekeringen betalen voor zijn werknemers. Bij het inhuren van externe medewerkers hoeven die premies niet betaald te worden. Om te voorkomen dat premies ontdoken worden door mensen in te huren in plaats van in dienst te nemen, wordt getoetst of er sprake is van een (verkapt) dienstverband. Voor de toetsing of iemand feitelijk in dienst is -en dus een schijnzelfstandige is- zijn een aantal controles van toepassing.

Controle op loondienst / dienstbetrekking

Controle op loondienst Er is sprake van (feitelijke) loondienst als deze drie vragen alle drie met 'ja' worden beantwoord:
  • Heeft de opdrachtnemer een verplichting tot persoonlijke arbeid?

    Dat is het geval als hij het werk zelf moet uitvoeren. Hij mag zich niet door iemand anders laten vervangen zonder overleg met de opdrachtgever. Het werk is persoonsgebonden.
  • Is er een gezagsverhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer?

    Er is een gezagsverhouding als de werkgever bepaalt hoe de opdrachtnemer de opdracht moet uitvoeren. Hij geeft aanwijzingen en instructies die de opdrachtnemer moet opvolgen.
  • Ontvangt de opdrachtnemer loon?

Gedetailleerde informatie over deze controles bij de Belastingdienst
Zzp'ers die werken in de ict moeten alert zijn op het afsluiten van een verwerkersovereenkomst

Naheffing bij zzp'er of opdrachtnemer

In modelovereenkomsten kan worden vastgelegd dat verhaal mogelijk is op de zzp'er als achteraf blijkt dat de arbeidsrelatie toch een dienstbetrekking is (geweest). Als bij zo'n arbeidsrelatie de opdrachtgever een naheffing van loonheffingen krijg, dan is verhaal op de opdrachtnemer van de nageheven loonbelasting en premie volksverzekeringen mogelijk. Dit deel van de loonheffingen dient immers door de werknemer te worden gedragen, de werkgever is voor dit deel slechts de inhoudingsplichtige.
In dit verband wordt ook wel gesproken over vrijwaring of schadeloosstelling van de opdrachtgever (voor naheffingen). Het is gebruikelijk om ook de boetes te verhalen.

Er geldt een verhaalsverbod voor premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet omdat die heffingen door de werkgever worden gedragen.

Gevolgen voor zzp'er bij naheffing

De opdrachtnemer (werknemer) kan de premies volksverzekeringen en loonbelasting verrekenen via zijn inkomstenbelasting.
Let op: de verkregen inkomsten zullen niet meer gelden als winst uit onderneming, maar als loon uit dienstbetrekking. Als gevolg daarvan kan de aanspraak op ondernemersfaciliteiten als de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling vervallen. Hierbij speelt het urencriterium een rol, evenals de vraag of er voor meerdere opdrachtgevers werd gewerkt.

Oprichten BV of VOF?

Voor een zzp'er heeft het weinig zin om een BV op te richten voor een andere beoordeling van de arbeidsrelatie of voor het voorkomen van betaling van loonheffingen. Bij de beoordeling van een overeenkomst van opdracht is van belang wie uiteindelijk de werkzaamheden verricht. Het oprichten van een VOF, of zelfs een coöperatie maken de situatie complexer en niet direct beter.

Er zijn andere fiscale constructies mogelijk, raadpleeg hiervoor fiscale specialisten. Een ander alternatief is het werken via detachering of uitzendbureaus.

Modelovereenkomsten

Modelovereenkomsten zijn er in drie varianten:
  • Algemene modelovereenkomsten

    Hierin worden algemene arbeidsrelaties beschreven waarbij geen sprake is van een dienstbetrekking. De werkzaamheden en branche waarin gewerkt wordt zijn niet gespecificeerd.
    Downloaden algemene modelovereenkomsten bij de Belastingdienst.
  • Modelovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen

    Deze overeenkomsten zijn voor iedereen die werkt volgens de voorwaarden van een branche of beroepsgroep. Ze zijn opgesteld door belangen- of brancheorganisaties.
    Downloaden modelovereenkomsten branches en beroepsgroepen bij de Belastingdienst.
  • Individuele modelovereenkomsten

    Deze overeenkomsten zijn namens of door een individuele opdrachtgever voorgelegd aan de Belastingdienst. Ook voorstellen van opdrachtnemers horen tot deze categorie. Individuele modelovereenkomsten kunnen gebruikt worden door zzp'ers die hetzelfde beroep uitoefenen of onder dezelfde omstandigheden werken.
    Downloaden individuele modelovereenkomsten bij de Belastingdienst.
Een modelovereenkomst moet goedgekeurd worden door de belastingdienst voordat hij gebruikt kan worden. Ter controle heeft elke overeenkomst een datum van beoordeling en een kenmerknummer.
Een modelovereenkomst is niet verplicht. Als de arbeidsrelatie duidelijk is, dan is hij niet nodig. Wordt er een modelovereenkomst gebruikt, dan hoeft die niet ondertekend te worden.

Praktische nadelen Wet DBA - in vergelijking met de VAR

  • Een opdrachtnemer kon door het tonen van de juiste VAR-verklaring de opdrachtgever 'geruststellen'. Een modelovereenkomst geeft geen zekerheid.
  • Voor een opdrachtgever zijn frequente controles nodig of alle afspraken nog gelden. Met daarbij risico's dat dit wordt vergeten of niet goed wordt gedaan (benodigde expertise).
  • De opdrachtgever heeft meer tijd en meer juridische kennis nodig om de overeenkomsten op te stellen en te beoordelen.
  • Opdrachtnemers met verschillende soorten klanten of opdrachten moeten nagaan of ze verschillende modelovereenkomsten nodig hebben en bij verschillen alert zijn op de uitvoering.